Rozdział X
Prawda o okultyzmie

Okultyzm i teozofia jako odwieczne Drzewo Życia — wiedza dostępna tylko przygotowanym umysłom. Krytyka pseudookultystów, spirytystów i magów jako sług ciemności szkodzących sobie i światu. Spirytyzm jako niebezpieczna zabawa wywoływaniem nie dusz, lecz astralnych powłok. Listy Mahatmów jako świadectwo istnienia i celów Białej Wspólnoty. Teozofia a antropozofia — rola Agni Jogi w nadchodzącej epoce.

W poprzednich rozdziałach niejednokrotnie mówiliśmy o wielkim znaczeniu okultyzmu i teozofii w życiu ludzkości. Trzeba teraz powiedzieć więcej. Należy oczyścić to jedyne Źródło wyższej wiedzy i boskiej mądrości z nawarstwień brudu, który przekształcił te pojęcia w synonimy szarlatanerii i kuglarstwa.

Przede wszystkim musimy wiedzieć, że teozofiaOd gr. theos — „bóg” i sophia — „mądrość”. Przyp. tłum. nie oznacza nauki o Bogu, jak niektórzy błędnie rozumieją to słowo, lecz boską, wyższą mądrość, przekazywaną tylko tym, którzy wstąpili na drogę wiodącą do boskości. Inna nazwa tej wyższej wiedzy: okultyzmOd łac. occultus — „tajemny”, „ukryty”. Przyp. tłum., czyli wiedza tajemna, ukryta, wskazuje, iż jest ona niedostępna dla mas, a osiągalna jest jedynie dla nielicznych. Takimi samymi nazwami określa tę wiedzę apostoł Paweł w Pierwszym Liście do Koryntian. Nazywa on tam głoszoną przez siebie naukę mądrością Bożą, tajemną, zakrytą, której żaden z władców tego świata nie poznał.

Niedostępność, i wiążąca się z tym tajemniczość, wyższej nauki dla mas nie wynikała z chęci garstki wybranych zachowania jej wyłącznie dla siebie, lecz z nieprzygotowania i niezdolności szerokich rzesz do jej przyjęcia. Jednak każda tajemnica ma siłę przyciągania i dlatego tajemniczość tej nauki zawsze nęciła bardziej niż cokolwiek innego. I w ten sposób wypływająca ze smutnego doświadczenia minionych wieków konieczność ukrycia wyższej wiedzy przed niedojrzałymi i nie przygotowanymi umysłami z jednej strony, z drugiej zaś nieprzeparta chęć egoistycznie usposobionego człowieka do zgłębienia tej wiedzy za wszelką cenę dla korzyści osobistych — stworzyły wokół tego źródła mądrości i światła niezdrową atmosferę, której przy obecnym stanie rozwoju człowieka nie da się uzdrowić.

Okruchy wiedzy tajemnej, przekazywane z pokolenia na pokolenie jeszcze od czasów Atlantydy, rozsypane są pośród ludów pod postacią symbolicznych wizerunków, rytuałów, legend, różnego rodzaju zamówień przeciw chorobom i zaklęć przeciw nieszczęściom, a także w nielicznych, ocalałych z dawnych wieków, okultystycznych księgach. Gdy w średniowieczu wiele ludzi przystąpiło do poszukiwań kamienia filozoficznego, by móc zmieniać metale nieszlachetne w złoto, oraz gdy zaczęto na szeroką skalę wyzyskiwać okruchy tej wiedzy dla kontaktowania się z niższymi siłami ciemności i uczestniczenia w sabatach, wówczas, w celu zażegnania nieszczęścia, jakie spadło na Atlantydę, większość ksiąg według wskazań wyższych została zniszczona.

I w naszych czasach z okruchów, które zawsze spadały i spadają ze stołu prawdziwej, wyższej wiedzy, korzystają ludzie na niskim poziomie umysłowego i moralnego rozwoju dla różnorakich egoistycznych celów. Wszyscy ci hipnotyzerzy i media, spirytyści i wywoływacze, prestidigitatorzy i czarnoksiężnicy, magowie i fakirzy, zaklinacze i wróżbici nazywając siebie okultystami złą sławę czynią prawdziwemu okultyzmowi.

„Na Zachodzie pojawiło się mnóstwo joginów, prestidigitatorów, nauczycieli, hipnotyzerów, okultystów, którzy mają do czynienia ze zjawiskami woli. Znakomicie pomnażając swoje środki pieniężne, za niewygórowaną opłatą uczą każdego, jak polepszyć sobie warunki materialne, jak pozyskiwać przychylność ludzi, jak zdobywać wpływy w towarzystwie, jak prowadzić interesy, jak dyktować dużo rozkazów i jak zrobić z życia malowany ogród. Rozwijając wolę niektórzy z owych nauczycieli idą jak gdyby właściwą drogą, ale nie ukazują oni żadnego celu tej wędrówki i przez to służą tylko pogorszeniu szkaradnych warunków życia.

„Silna wola pracująca dla umacniania zmurszałych przesądów — czyż to nie jest prawdziwa zgroza? Ile energii trzeba będzie zużyć na tych neookultystów, ażeby zniweczyć szkodę ich duchowego zepsucia! Imitatorzy Hatha Jogi okażą się jeszcze najmniej szkodliwi” (Agni Joga 404).

Wielkie zło wyrządzane przez pseudookultystów polega na tym, że szkodzą oni i sobie, i całemu światu.

Za wszelkie gwałtem dokonane wtargnięcie w dziedzinę wiedzy, do której człowiek nie dorósł, przychodzi mu drogo płacić. Każdy przejaw wyższej siły wywołany sztucznie (na przykład środkami Hatha Jogi) i kierowany ku zaspokajaniu własnej próżności, samolubstwa i interesowności z czasem opuszcza człowieka — jeśli nie na zawsze, to na bardzo długi czas, gdyż kto chce sztucznie przyśpieszyć swój rozwój, ten go wstrzymuje. Ale to nie wszystko. Niewłaściwy pod względem czasowym i bezładny rozwój niektórych ośrodków prowadzi do rozstroju układu nerwowego, do opętania, do obłędu, a nawet do śmierci. A przedwczesny, nie kierowany przez Nauczyciela rozwój niektórych zdolności sprawia czasem, że człowiek uruchamia siły, nad którymi nie umie panować, to zaś zawsze kończy się dla niego tragicznie. Dlatego też wyższy rozwój człowieka bez prawdziwego Nauczyciela nie jest możliwy.

„Otwarte ośrodki dają ewolucyjny kosmiczny kanał, natomiast media są jak łódź bez steru. Cała ludzkość powinna posuwać się nurtem ewolucyjnym ku doskonałości, lecz zamknięte ośrodki znoszą ją daleko wstecz. Otwarte ośrodki dowodzą właściwego kierunku, mediumizm zaś wskazuje tylko na niebezpieczeństwo. Medium jest jedynie oberżą dla rozcieleśnionych łgarzy” (Agni Joga 228).

Natomiast szkoda wyrządzana przez pseudookultystów światu polega na tym, iż wskutek ich działalności w ogólnym nurcie kosmicznego życia powstaje dysharmonia i te siły Kosmosu, które zostałyby skierowane na normalny, pomyślny rozwój człowieka, tracone są na niweczenie zabójczych ludzkich wytworów, na doprowadzanie do ładu wzburzonych żywiołów, wyzwolonych wywoływaniem niepotrzebnych i szkodliwych fenomenów.

„Nie należy szukać daleko tego, co znajduje się blisko. Jaką niepowetowaną szkodę przyniosły ludzkości dalekie poszukiwania w dziedzinie magii! Zamiast ulepszania świadomości ograniczono poszukiwania do cudzych słów, nawet bez znajomości ich znaczenia i rytmu.

„Cóż innego jest tak wrogie ewolucji jak nie skamieniałe formuły magii? Świat astralny został oddzielony od świata fizycznego przede wszystkim przez metody magii. Oczywiście opętanie jest często skutkiem magicznych zaklęć. Mediumizm jest sąsiadem magii.

„Te formuły magiczne, które publicznie się głosi, są wynikiem kłamstwa. Usunięto z nich coś, co było zastrzeżone do ustnego przekazu. Rozumie się, że jogin jest dokładnym przeciwieństwem maga. Mag opiera się na skostniałych słowach, jogin stale wdycha nowe tchnienie Kosmosu. Jeden jest stary od urodzenia, drugi — młody poprzez wszystkie przemiany. Jeden usiłuje zadać cios cudzym słowem, drugi razi myślą swobodną. Jeden broni się żałosnym ostrzem, drugi okryty jest pancerzem swego spojrzenia. Joga nie ma nic wspólnego z magią” (Agni Joga 233).

Równie szkodliwe jest bardzo dziś rozpowszechnione zajmowanie się spirytyzmem i wywoływaniem duchów, któremu wielu oddaje się z ciekawości i dla rozrywki. Ta niewinna z punktu widzenia mieszkańców ziemi zabawa ma dla zgłaszających się na seanse spirytystyczne mieszkańców świata niewidzialnego bardzo ciężkie następstwa, aż do unicestwienia włącznie, o czym była mowa w wyjątku z Kielicha Wschodu zamieszczonym w Rozdziale V. Wywoływanie duchów zawsze było znane i zawsze uważano je za praktyki karygodne, zabronione i niedopuszczalne. Nie bez powodu mówi się w Starym Testamencie, że król izraelski Saul rozkazał wytępić w swym kraju wszystkich wywołujących duchy i wróżbitów (Pierwsza Księga Samuela 28).

Ludzie sądzą, że mogą nawiązywać kontakt z duszami zmarłych krewnych i przyjaciół, ale jest to błąd. To, co się dzieje na seansach spirytystycznych, jest pospolitym oszustwem ze strony mieszkańców niższego planu astralnego. Owe wielkie dusze, które ludzkość pamięta z ich życia ziemskiego, a które pojawiają się jakoby na seansach na wezwanie zebranych spirytystów, to zwykła mistyfikacja.

„Daremnie wasi współcześni jasnowidze oraz ich prorokinie wkradają się w każdą szparę i szczelinę bez wylotu i przedłużenia, którą zdarza im się dojrzeć; i jeszcze bardziej daremnie, przedostawszy się tam, podnoszą głos, wołając: «Eureka! Otrzymaliśmy Objawienie od Pana!», albowiem zaprawdę niczego podobnego nie mają. Jedynie zaniepokoili nietoperze, mniej ślepe niż ci, którzy się do nich wdarli, a którzy, odczuwając ich lot dokoła, biorą je często za anioły — wszak te również mają skrzydła!” (Kielich Wschodu XV).

Tak więc, zamiast aniołów, które ludzie wywołują na seansach spirytystycznych, zlatują się do nich nietoperze; zamiast dusz wielkich zmarłych lub kochanych bliskich zjawiają się puste powłoki, zrzucone ciała astralne, które zachowały jeszcze resztki świadomości, czyli tzw. elementery. Jedyne zaś pojawiające się na seansach dusze, które jednak, jak powiedzieliśmy wyżej, drogo muszą za to zapłacić, to ci, co odeszli z życia ziemskiego przed terminem swej naturalnej śmierci. Należą do nich samobójcy, straceni przestępcy i zmarłe nagle ofiary katastrof. Te bowiem dusze muszą przebyć w sferze, z którą mogą się kontaktować spirytyści, wyznaczony im okres aż do nadejścia terminu ich śmierci naturalnej.

„A więc w żadnym wypadku — z wyjątkiem samobójców i pustych powłok — nikt nie może być przywołany na seans” (Kielich Wschodu XX).

„Gdy człowiek umiera, jego druga i trzecia zasada umierają razem z nim; niższa triada znika, a czwarta, piąta, szósta i siódma zasada tworzą czwórnię, która żyje nadal. Od tej chwili rozgrywa się «śmiertelna walka» między wyższą a niższą dwójnią. Jeżeli zwycięża wyższa, to szósta zasada przyciągnąwszy do siebie kwintesencję Dobra z piątej — jej najszlachetniejsze przywiązania, jej najświętsze (choćby i ziemskie) dążenia oraz najbardziej uduchowione części jej umysłu — podąża za swą boską starszą zasadą (siódmą) w stan «dojrzewania»; natomiast piąta i czwarta pozostają złączone jako pusta powłoka (wyrażenie jest całkowicie ścisłe), aby błąkać się w atmosferze Ziemi z na pół utraconą pamięcią osobistą i z najniższymi instynktami, w pełni żywotnymi przez pewien okres — jednym słowem: elementer. I to jest «anioł­-przewodnik» przeciętnego medium.

„Jeśli zaś, przeciwnie, pokonana zostaje Wyższa Dwójnia, to właśnie piąta zasada wchłania wszystko, co mogło pozostać z osobistych wspomnień i spostrzeżeń osobistej indywidualności w zasadzie szóstej. Jednakże z całym tym dodatkowym zasobem nie zostaje ona w Kama Loce — «świecie pragnień», czyli atmosferze naszej Ziemi. Po upływie bardzo krótkiego okresu, na podobieństwo słomki pływającej w strefie przyciągania wirów i wgłębień malstromu, zostaje porwana i wciągnięta w wielki wir ludzkich Jaźni; podczas gdy szósta i siódma — obecnie czysto duchowa, indywidualna monada, bez jakiegokolwiek śladu ostatniej osobowości — nie musząc przechodzić zwykłego okresu «dojrzewania» (gdyż nie ma oczyszczonej osobistej Jaźni, która miałaby się odrodzić), po dłuższym lub krótszym okresie nieświadomego spoczynku w bezgranicznej przestrzeni znajdzie się odrodzona w innej osobowości na następnej planecie” (Kielich Wschodu XIX).

A zatem, jak powiedziano w jednym miejscu Nauki, na seansach spirytystycznych „puste powłoki przyciągają puste powłoki” oraz tych nieszczęsnych, którzy płacą za to swym istnieniem. Astralne powłoki nie mają nic do stracenia, bo i tak z biegiem czasu zapadają w sen i rozpraszają się w przestrzeni. Ale cierpi ta szczególna kategoria istot ludzkich, które odeszły z życia przed terminem. Nie są to ani powłoki, ani duchy, lecz półfizyczne istoty przebywające w półfizycznej sferze, która jest jedyną sferą dostępną dla spirytystów. Cierpią, rzecz prosta, i powłoki fizyczne — uczestnicy seansów, bo skoro stały się przyczyną zguby jakiejś istoty, to czy podobna przypuścić, że takie naruszenie praw kosmicznych nie będzie miało dla nich żadnych następstw?

Prawdziwy duch człowieka znajduje się na planach wyższych i przechodzi, jak powiedziano wyżej, okres „dojrzewania”. Przyswaja on sobie przeżyte życie, przetwarzając je w doświadczenie, zdolności i charakter, aby wejść z nimi w nowy żywot, gdy nadejdzie pora. Do niego wezwania spirytystów nie docierają i nie przybywa on na seanse.

Spirytyzm jest więc jednym z wielu przejawów duchowego zepsucia, w który pseudookultyści wtrącili świat. Wskutek podobnego upadku zginęła Atlantyda. Taka deprawacja groziła już raz światu zachodniemu zagładą w wiekach średnich, lecz, jak już mówiliśmy, został on ocalony przez to, że odebrano mu wiedzę, której używał na własną zgubę.

Obecnie ludzkość stanęła na wyższym stopniu ewolucji, na którym utrzymywanie kontaktu ze światem niewidzialnym i jego mieszkańcami jest nie tylko możliwe, lecz i konieczne, oraz na którym siły, tak upragnione przez ludzi, są nie tylko dostępne, ale i niezbędne. Jednak dążąc do tego, należy iść nie z ciemnością przeciw Światłu, lecz niosąc Światło. Po cóż dobijać się o marne zdobycze w sposób niedozwolony i przestępny, gdy ten, kto przyjął naukę Agni Jogi nie jest niczym ograniczony w możliwościach wyższych osiągnięć? Po co iść z ciemnością i być skazanym na unicestwienie, kiedy krocząc ze Światłem można zostać współpracownikiem ewolucji?

Czym więc jest ów nie znany zachodniemu światu prawdziwy okultyzm? Można bowiem utrzymywać, że, być może z nader nielicznymi wyjątkami, Zachód nie stykał się z ludźmi, którzy w dziedzinie okultyzmu doszli do wyższej wiedzy i siły. A jeśli były takie wypadki, to tego rodzaju osoby nie zostały rozpoznane, ponieważ prawdziwy okultysta (jakimi są na przykład indyjscy joginowie) niczym nie wyróżnia się spośród zwyczajnych ludzi. Nigdy nie występuje publicznie, nie demonstruje swych umiejętności i siły, nie czyni na pokaz cudów. Jeśli zaś kiedykolwiek okazał wyższą wiedzę i siły, uznawany był za szarlatana.

Nigdy żaden sługa Światła, jakim jest prawdziwy okultysta, nie wyciąga z posiadanych wiadomości i siły osobistych korzyści. Swą potęgę może przejawić w chwili potrzeby, żeby pomóc innym. I żaden Nauczyciel, a takim bywa tylko prawdziwy okultysta, nie udziela swej wiedzy za pieniądze. Tu przebiega wyraźna granica między prawdziwym okultystą, służącym Światłu, a pseudookultystą, sługą ciemności. Pierwszy z nich podporządkował już swe niższe pierwiastki wyższym, czyli wszedł na drogę bosko­-człowieczą. Najwyższym dobrem i największą radością jest dla niego zużytkowywanie zdobytej wielkim wysiłkiem wyższej wiedzy i siły na cele ewolucji, na powszechny pożytek. Natomiast ten drugi, powodowany pobudkami egoistycznymi, pożąda wiedzy i potęgi dla siebie, pragnie za pomocą wyższych środków i sił, które powinny służyć wyższym celom, osiągnąć cele przyziemne. Jednakże takie dążenie zawsze kończy się dla człowieka żałośnie. Dostaje się on we władanie ciemnych sił, które czynią z niego narzędzie osiągania swych własnych celów.

Przytoczone niżej fragmenty Listów Mahatmów, które dwaj Nauczyciele Ludzkości wymieniali z dwoma Anglikami mieszkającymi w Indiach w drugiej połowie XIX w., wyjaśniają, czym jest prawdziwy okultyzm — owo jedyne źródło wyższej wiedzy, wyższej mądrości i wszystkich dawniej i dziś istniejących religii, owa odwieczna filozofia, istniejąca tak długo jak ludzkość.

„Podobnie jak wielu innych, gani nas pan za naszą wielką powściągliwość. Jednakże my wiemy coś niecoś o ludzkiej naturze, ponieważ doświadczenie długich stuleci — tak, wieków — nauczyło nas. Wiemy też, iż póki istnieją dziedziny nie poznane przez naukę i póki cień religijnego dogmatyzmu pokutuje w sercach mas, należy przesądy świata przezwyciężać krok za krokiem, nie zaś szturmem. (…)

„Bezpieczeństwo publiczne zapewnione jest tylko dzięki temu, że trzymamy w tajemnicy straszliwe rodzaje broni, które inaczej mogłyby zostać przeciw niemu użyte i które, jak to już zostało powiedziane, stają się zabójcze w rękach ludzi niegodziwych i samolubów. (…)

„Nie zrozumiemy się w naszej korespondencji dotąd, aż stanie się całkowicie jasne, że nauka okultna ma swoje własne metody badań, równie stałe i arbitralne jak metody jej antytezy — nauki fizycznej. Jeśli ta ostatnia ma swe zasady, tak samo ma je ta pierwsza; i ten, kto zechce przekroczyć granicę świata niewidzialnego, nie może z góry wskazać, jak to się odbędzie, podobnie jak podróżnik usiłujący dostać się do wewnętrznych, podziemnych schronisk błogosławionej Lhasy nie może wskazać drogi swemu przewodnikowi. Tajemnice nigdy nie były i nigdy nie mogą być udostępnione szerokiemu ogółowi, przynajmniej do tego upragnionego dnia, gdy nasza religijna filozofia stanie się powszechna. We wszystkich czasach niezmiernie nieliczna mniejszość ludzi posiadała tajemnice przyrody, chociaż wielkie rzesze były świadkami praktycznych dowodów możliwości ich posiadania. Adept — to rzadki kwiat całego pokolenia badaczy; a żeby takim zostać, musi on usłuchać wewnętrznej pobudki swej duszy, nie oglądając się na ostrożne względy świeckiej nauki czy zdrowego rozsądku.

„Ten, kto chce wysoko wznieść sztandar mistycyzmu i obwieścić jego zbliżające się królestwo, musi dać przykład innym. Musi pierwszy zmienić swój sposób życia i uważając studiowanie okultystycznych tajemnic za najwyższy szczebel drabiny Wiedzy, powinien to gromko ogłosić, wbrew «ścisłej» nauce i oporowi społeczeństwa. «Królestwo Niebieskie zdobywa się siłą» — powiadają mistycy chrześcijańscy. I tylko z bronią w ręku i będąc gotowym albo zwyciężyć, albo zginąć, może współczesny mistyk mieć nadzieję na osiągnięcie swego celu. (…)

„Prawdy i tajemnice okultyzmu stanowią zbiór najwyższego duchowego znaczenia, głęboki, a zarazem praktyczny dla całego świata. Jednakże są one wam dawane nie po prostu jako dodatek do zagmatwanej masy teorii i spekulacji w świecie nauki, lecz dla ich praktycznego zastosowania w interesie ludzkości. Określeń «nienaukowo», «niemożliwe», «halucynacja», «oszust» używano dotychczas w sposób nader nieskrępowany i niedbały, jak gdyby dając do zrozumienia, że w fenomenach okultystycznych jest albo coś ukrytego i nienormalnego, albo rozmyślne oszustwo. Oto dlaczego nasi Przywódcy postanowili rzucić więcej światła na tę kwestię dla nielicznych podatnych umysłów i dowieść im, że podobne przejawy tak samo podlegają prawom jak najprostsze zjawiska świata fizycznego. (…)

„A więc widzi pan, jakie nieprzezwyciężone trudności powstają na drodze do osiągnięcia nie tylko absolutnej, ale nawet podstawowej wiedzy w Nauce Okultnej dla człowieka w pańskim położeniu. W jaki sposób mógłby pan porozumiewać się z tymi półrozumnymi Siłami (a w rzeczywistości — rozkazywać im), które komunikują się z nami nie za pomocą mówionych słów, lecz poprzez dźwięki i barwy we wzajemnych związkach ich wibracji? Albowiem dźwięk, światło i barwy to główne czynniki w formowaniu tych stopni Rozumu, tych istot, o których samym istnieniu nie macie nawet wyobrażenia i w które nie pozwala się wam wierzyć; ateiści i chrześcijanie, materialiści i spirytualiści — wszyscy wysuwają swoje argumenty przeciw podobnemu wierzeniu, przy czym nauka silniej niż wszyscy inni sprzeciwia się takiemu «poniżającemu zabobonowi». (…) Z powodu tego wszystkiego zaprzecza się samemu naszemu istnieniu! Tak, z tej przyczyny tych, co w nas wierzą, okrzyknięto oszustami i obłąkanymi, a samą naukę, która prowadzi do najwyższego celu najwyższej wiedzy, do prawdziwego spożywania z Drzewa Życia i Mądrości — ośmieszono jako dziki wzlot wyobraźni!

„Proszę nie zapomnieć, co kiedyś panu napisałem o tych, którzy angażują się w studiowanie okultystycznych nauk; ten, kto to robi, «musi albo osiągnąć cel, albo zginąć. Pewnie wkroczywszy na drogę ku wielkiej Wiedzy, wątpić — znaczy narażać się na obłęd; zatrzymać się zupełnie — znaczy runąć; odstąpić — znaczy lecieć głową na dół w przepaść». (…)

„Nauka okultna nie jest nauką, w której tajemnic można udzielać od razu, za pomocą pisemnego czy nawet ustnego przekazu. Gdyby tak było, to wszystko, co «Bracia» mieliby zrobić — to opublikować podręcznik tej nauki, aby wykładano ją w szkołach na podobieństwo gramatyki. Ludzie powszechnie błędnie uważają, że my chętnie okrywamy siebie i nasze moce tajemnicą, że pragniemy zachować naszą wiedzę dla siebie i z własnej woli, «bez żadnego powodu i rozmyślnie» odmawiamy jej przekazania. Prawda zaś jest taka, iż dopóki neofita nie osiągnie stanu koniecznego dla tego stopnia Oświecenia, do jakiego jest zdolny i ma prawo, większość, jeżeli nie wszystkie tajemnice, są nieprzekazywalne. Podatność musi dorównywać pragnieniu nauczania. Oświecenie musi przyjść od wewnątrz. (…)

„Dać człowiekowi więcej wiedzy, aniżeli może on w danej chwili przyjąć, to niebezpieczny eksperyment; ponadto powstrzymują mnie jeszcze inne względy. Nagłe podanie faktów tak bardzo wykraczających poza to, co zwyczajne, jest w wielu wypadkach zgubne nie tylko dla neofity, ale i dla tych, którzy znajdują się bezpośrednio przy nim. To tak jakby powierzyć maszynę piekielną albo nabity rewolwer z odwiedzionym kurkiem w ręce kogoś, kto nigdy nie widział podobnych rzeczy. Nasz przypadek jest ściśle analogiczny. Czujemy, że czas się zbliża i że musimy wybrać między tryumfem Prawdy a panowaniem Błędu — i Przerażenia. Musimy dopuścić nielicznych wybranych do wielkiej tajemnicy lub pozwolić, by nikczemni szamarowieSzamarowie (od tybet. szamar — „czerwona czapka”) — wyznawcy buddyzmu tybetańskiego, którzy nie przyjęli reformy Tsongkhapy (1357­-1419), założyciela sekty zwanej „żółtymi czapkami”, i w większości oddali się czarom, czarnej magii, pijaństwu i innym nagannym praktykom; tutaj: synonim ciemnych sił. Przyp. tłum. wciągnęli najlepsze europejskie umysły w najbardziej obłąkańczy i zgubny z przesądów — spirytyzm; i naprawdę czujemy się, jakbyśmy przekazywali cały ładunek dynamitu w ręce tych, których pragniemy widzieć broniącymi się przed czerwonoczapkowymi Braćmi Ciemności.

„Skoro więc mamy jedną ręką przekazywać światu nadzwyczaj potrzebną a niebezpieczną broń, drugą zaś trzymać z dala szamarów (spustoszenia przez nich poczynione są już ogromne), to czy nie sądzi pan, że mamy prawo ociągać się, zatrzymywać i jak nigdy przedtem odczuwać konieczność ostrożności? (…)

„Świat siły to świat okultyzmu — ten jedyny świat, w którym pogrążają się najwyżsi wtajemniczeni dla badania tajemnic bytu. A więc nikt oprócz tych wtajemniczonych nie może nic wiedzieć o tych tajemnicach. Prowadzony przez swego Guru, czelaCzela — uczeń Guru, duchowego nauczyciela. Przyp. tłum. najpierw odkrywa ten świat, potem jego prawa, potem ich odśrodkową ewolucję w świat materii. Aby stać się doskonałym adeptem, muszą upłynąć długie lata, ale w końcu zostaje on mistrzem. To, co ukryte, staje się jawne, tajemnica i cud znikają na zawsze. Wie on, jak skierować siłę w tę lub inną stronę, by wywołać pożądane skutki. Tajemne chemiczne, elektryczne albo odyczne właściwości roślin, ziół, korzeni, minerałów, zwierzęcej tkanki — są tak samo dobrze znane jemu jak pióra waszych ptaków wam. Żadna zmiana w wibracjach eterycznych nie może ujść jego uwagi. Stosuje swą wiedzę — i oto cud! I on, który zaczął od odrzucenia samej myśli o możliwości cudu, natychmiast zostaje zaliczony do cudotwórców i albo jest czczony przez głupców jako półbóg, albo odrzucany przez jeszcze większych głupców jako szarlatan! A żeby pokazać, jak ścisłą nauką jest okultyzm, pozwolę sobie powiedzieć panu, iż środki, którymi się posługujemy, są wszystkie do najdrobniejszych szczegółów sformułowane dla nas w kodeksie tak starym jak ludzkość, lecz każdy z nas musi zacząć od początku, a nie od końca. Nasze prawa są tak samo niezmienne jak prawa natury i były one znane człowiekowi całą wieczność przedtem, nim ten nadęty, wojowniczy kogut, współczesna nauka, wykluł się z jajka. Chociaż nie podałem panu modus operandi i być może zacząłem od niewłaściwego końca, ale przynajmniej pokazałem, że my budujemy naszą filozofię na eksperymencie i dedukcji. (…)

„Powtarzam więc. Jedynie ten, kto nosi w sercu miłość dla ludzkości, kto zdolny jest w pełni pojąć ideę odradzającego się praktycznego Braterstwa — ma prawo do posiadania naszych tajemnic. Jedynie taki człowiek nigdy nie nadużyje swych mocy i nie będzie obawy, że obróci je na samolubne cele. Człowiek, który nie stawia dobra ludzkości wyżej niż swoje własne, nie jest godzien zostać naszym czela, nie jest godzien stać się w wiedzy wyższym od swego sąsiada. A jeśli pożąda fenomenów, to niech się zadowoli figlami spirytyzmu. Taki jest prawdziwy stan rzeczy. (…)

„Jeżeli przez całe pokolenia «nie dopuszczaliśmy świata do wiedzy o naszej Wiedzy», to jedynie z powodu jego absolutnego nieprzygotowania. I jeśli on, mimo przedstawionych dowodów, nie zgodzi się jednak ustąpić przed rzeczywistością, to my w Końcu tego cyklu raz jeszcze usuniemy się w odosobnienie i do naszego królestwa milczenia… Zaofiarowaliśmy się odkopać pierwotne warstwy ludzkiej istoty, zasadniczą naturę człowieka, i odsłonić cudowne zawiłości jego wewnętrznego ja — coś zupełnie nieosiągalnego dla fizjologii, a nawet psychologii w jej najwyższym przejawie — oraz wykazać to naukowo. Nie obchodzi ich, że te wykopy są tak głębokie, skały tak urwiste i ostre, że pogrążając się w owym bezdennym dla nich oceanie większość z nas ginie w tych niebezpiecznych badaniach; bo to właśnie my jesteśmy nurkami i pionierami, a ludziom nauki pozostaje tylko żąć tam, gdzie myśmy siali. Jest naszą misją zanurzać się i wynosić na powierzchnię perły Prawdy, ich zaś — oczyszczać je i oprawiać w formę naukowych kosztowności. I jeśli odmówią dotknięcia szpetnej ostrygowej muszli, upierając się, że w niej nie ma i nie może być żadnej drogocennej perły, wtedy my jeszcze raz umyjemy ręce od odpowiedzialności przed ludzkością.

„Przez niezliczone pokolenia budował Adept Świątynię z niezniszczalnych skał, gigantyczną Wieżę Nieskończonej Myśli, gdzie przebywał Tytan i gdzie będzie, jeżeli trzeba, przebywać sam, wychodząc z niej jedynie w końcu każdego cyklu, ażeby zaprosić wybranych ludzkości do współpracy z nim oraz do pomocy w oświecaniu przesądnego człowieka. I my będziemy kontynuować tę naszą periodyczną pracę; nie pozwolimy, by powstrzymano nas od naszych filantropijnych usiłowań dotąd, aż fundament nowego świata myśli będzie założony tak mocno, że żadne przeciwdziałanie i ignorancka zła wola, kierowane przez Braci Ciemności, nie zdołają już zdobyć przewagi. Lecz do tego dnia ostatecznego tryumfu ktoś musi zostać złożony w ofierze — jakkolwiek my przyjmujemy tylko ofiary dobrowolne”.

Powyższe urywki Listów Mahatmów dowodzą, jak dalece wyobrażenia człowieka Zachodu o okultyzmie, tym źródle prawdziwej mądrości, są opaczne, fałszywe i zniekształcone. Należy oddać cześć wielkości bohaterstwa Braci Ludzkości, którzy, nie bacząc na to, że człowiek odpłaca Im, swym Przewodnikom i Dobroczyńcom, z czarną niewdzięcznością, nie opuszczają go i nadal troszczą się o niego. Zdumiewająca jest siła Ich miłości do człowieka oraz ogrom ludzkiego niezrozumienia.

Ostatni fragment zawiera groźne ostrzeżenie wobec ludzkości. Bracia Ludzkości wyszli ze swego królestwa samotności i milczenia, żeby zabrać tych, którzy idą z Nimi. Ta jedna okoliczność jest tak wymowna, iż nie sposób znaleźć dość mocnych słów, by wyrazić całą jej dla nas doniosłość.

Znajomość zasad Bytu, wyższa wiedza okultna dana jest człowiekowi od czasu, gdy stał się on myślącą, świadomą istotą. W Księdze Rodzaju Mojżesz powiada: „Potem zasadził Pan Bóg ogród w Edenie, na wschodzie. Tam umieścił człowieka, którego stworzył. I sprawił Pan Bóg, że wyrosło z ziemi wszelkie drzewo przyjemne do oglądania i dobre do jedzenia oraz drzewo życia w środku ogrodu i drzewo poznania dobra i zła”.

Owo rosnące w środku raju i w środku ziemi drzewo poznania dobra i zła oraz drzewo życia — to wyższa wiedza, dająca życie oraz poznanie dobra i zła. Wiedza jest siłą, lecz wszelka siła występująca w Kosmosie działać może w dwóch kierunkach: w stronę dodatnią, to jest ku dobru, bądź też w stronę ujemną, to jest ku złu. Pośrodku znajduje się wolna wola człowieka, która każdorazowo sama jej nadaje kierunek. Może więc człowiek skierować tę siłę w stronę dobra, ku swojej nieśmiertelności i wiecznemu życiu, albo w stronę zła, ku swojej zgubie. Wszystko zależy od niego samego.

Pozbawiony znajomości zasad Bytu współczesny człowiek zachodniego światopoglądu nie wie, że Drzewo Życia dotąd rośnie tam, gdzie je Pan posadził i gdzie je umiejscowił Mojżesz, to jest na Wschodzie. Kiedy mu się mówi, że hodują to Drzewo Bracia Ludzkości, nazywa to dzikim wzlotem wyobraźni, a ludzi w Nich wierzących — oszustami. Nowa Nauka zwraca światu wszystkie utracone przezeń skarby. Czy człowiek je przyjmie, czy nie, zależy to od jego wolnej woli, ale prawdy te trzeba głosić.

Korespondencja między dwoma Nauczycielami Ludzkości a Anglikami odbywała się w czasie, gdy Siły Wyższe postanowiły „rzucić więcej światła na tę kwestię dla nielicznych podatnych umysłów”. Kilka lat przed tą wymianą listów, mającą do chwili ich opublikowania charakter osobisty, współpracownicy Braterstwa: Helena Bławatska i pułkownik Henry Olcott, założyli Towarzystwo TeozoficzneMiało to miejsce w 1875 r. w Nowym Jorku. Przyp. tłum., przy czym Bławatska otrzymywała bezpośrednie wskazówki od Nauczyciela.

Ta niezwykła Rosjanka otrzymywała wiedzę o tajemnicach Wszechświata drogą, która dla człowieka rozwoju współczesnego jest niedostępna. Oprócz licznych innych utworów i prac napisała fundamentalne dzieło pod tytułem Tajemna Doktryna, które jest zbiorem wielowiekowej tajemnej mądrości oraz syntezą osiągnięć ewolucji życia minionych epok i które porusza zagadnienia przyszłego rozwoju życia i ludzkości.

Nowo założone Towarzystwo Teozoficzne stanowiło jedno z ogniw łańcucha wyższych Szkół wiedzy tajemnej, które w ciągu wieków współpracownicy Braterstwa zakładali w miarę potrzeby w tym czy innym kraju, w tej czy innej postaci. Wszystkie te Szkoły — zarówno znane nam z przekazów historycznych, na przykład Pitagorejska, Aleksandryjska czy Hermetyczna, jak i wiele nieznanych — to gałęzie owego Jedynego Drzewa Życia i Drzewa Poznania Dobra i Zła. Ci, co spożywali owoce tego Drzewa, osiągali życie wieczne i stawali się podobni bogom, znającym dobro i zło.Por. Księga Rodzaju 3.1­-5. Wyjaśnienie biblijnego symbolu kuszenia pierwszych ludzi znajdzie Czytelnik w książce A. Klizowskiego Tajemnice Wszechbytu w rozdziale pt. „Problem dobra i zła”. Przyp. tłum.

Ale każde pojawienie się nowej gałęzi Drzewa Życia, każde powstanie nowego oddziału Białej Wspólnoty, Jedynego Źródła Mądrości i Wiedzy, zawsze i niezmiennie wywoływało ataki ciemnych sił i ich ziemskich stronników. Tylko im bowiem, jak to wyjaśniliśmy w Rozdziale VIII, zależy na tym, by nie nastąpiła Epoka Światłości, grożąca zniweczeniem ich potęgi i wpływów.

Takiego samego losu zaznało nowo powstałe Towarzystwo Teozoficzne. Jego założycielce przypadła w udziale ciężka dola: była nie rozumiana, nie uznawana i spotwarzana zarówno przez rodaków, jak i przez większość ludzi Zachodu. Te nieustanne napaści na nią i na Towarzystwo, ciągłe zarzuty szarlatanerii, oszustwa i herezji, ustawiczne insynuacje i oszczerstwa, nie kończące się intrygi i machinacje wrogów Prawdy i Światła przedwcześnie wpędziły do grobu tę zadziwiającą kobietę, świadomą współpracownicę ewolucji, mężną bojowniczkę o wyższe ideały ludzkości, o jej lepszą, jasną przyszłość.

Jednak mimo knowań wrogów ewolucji i Światła posiane przez Towarzystwo Teozoficzne ziarna wyższej wiedzy przeniknęły do świadomości ludzi Zachodu i rozproszyły się po całym świecie. W wielu krajach istnieją sekcje Towarzystwa Teozoficznego, stawiające sobie za cel studiowanie wyższej wiedzy. Wychodzą liczne pisma poświęcone tym zagadnieniom oraz istnieje dość bogata literatura teozoficzna i okultystyczna.

Obecnie, kiedy to, jak mówi Nauka, „zbliża się czas ostatecznych obrachunków” i walka między Światłem a ciemnością osiągnęła apogeum, coraz częstsze stały się napaści na teozofię. Nawet niejeden z tych, którzy byli względem niej obojętni, czuje dziś konieczność podtrzymania starego światopoglądu właśnie dlatego, że wielu już dojrzało do przyjęcia wyższych prawd i poczęło zwracać się ku Źródłu, które jako jedyne może ukazać współczesnemu światu wyjście z beznadziejnej sytuacji, w jakiej on się znajduje. Ponieważ wiedza obrońców starego jest w zakresie teozofii dość powierzchowna — bo gdyby była głębsza, nie byliby jej wrogami, lecz adeptami — podcinają oni gałąź, na której siedzą, podkopują korzenie drzewa, którego owocami się sycili. Przyznając teozofii pewne zalety, traktują to Drzewo Życia i Źródło wszelkiej wiedzy jako jeszcze jedną sektę, nie mogącą się równać z naukowym i religijnie prawowiernym światopoglądem Zachodu.

Mam przed sobą niewielką broszurę pt. O reinkarnacji autorstwa jednego z wrogów teozofii i zawziętego obrońcy starych błędów. Czytając ją, nie wiadomo, czemu się bardziej dziwić: niedoinformowaniu autora w sprawach teozofii czy też lichej argumentacji, która ma wykazać jej bezwartościowość. Nie zamierzam tu polemizować z autorem broszury, gdyż uważam to za całkowicie bezużyteczne; pragnę jedynie unaocznić słabość jego argumentacji.

„Chrześcijanin nie powinien mieć wątpliwości w sprawiedliwość wiecznego losu człowieka, skoro wiadomo, kto człowieka stworzył. (…) Chrześcijanin nie ma potrzeby wymyślać zawiłych systemów, żeby wydobyć z impasu swój mały rozum, bezsilny nawet w sprawach życia ziemskiego. Gdzież temu rozumowi — ratio — do budowy niebieskich planet? Niebo wymaga odmiennego spojrzenia. (…) Odpowiedziałem już najpoważniejszym argumentem: trzeba wierzyć nie tylko w Boga, ale i Bogu. Ponadto trzeba zaniechać wszelkiej troski o sprawiedliwość nieba i powierzyć sprawiedliwość Bogu. Przecież tak nietrudno uwierzyć, że ona istnieje. (…) Szkoda czasu na te rzeczy. (…) Studiowanie karmicznych praw to żałosna próba ludzkiego ratio”.

A więc nie należy dążyć do osiągnięcia czegokolwiek, bo to bezcelowe. Trzeba wierzyć. Czy to jest argument? Takie wywody wygłaszali i wygłaszają pasterze dusz, którzy nie zdobyli tajemnic Królestwa Bożego i którzy pragną trzymać lud w ciemnocie i niewoli, ponieważ jeśli człowiek będzie dążył do zdobycia tych tajemnic, to może odmówić posłuszeństwa i uległości. A „trzeba wierzyć Bogu” znaczy: i nam, pasterzom, pośrednikom między ludźmi a Bogiem. Oto prawdziwy motyw takich wywodów. Minęły jednak czasy ślepej wiary i człowiek współczesnego rozwoju nie godzi się z nią, potrzebuje bowiem wiary opartej na wiedzy. Jedynie brak wyższej wiedzy może być powodem uciekania się do podobnej argumentacji.

„Los człowieka jest z góry przesądzony i nie ma on swobody wyboru, lecz posuwa się mechanicznie według ukrytych w nim praw dobra zawsze ku dobru i w ten sposób wszyscy, niezależnie od swojej woli, niezawodnie osiągną doskonałość. (…) Człowiek jest przeznaczony do dobra”.

Autor nie podaje, skąd zaczerpnął tę perłę mądrości, bo w nauce chrześcijańskiej nie mówi się o tym nigdzie. Powiedziane jest natomiast: Ludzie gwałtowni zdobywają Królestwo Niebieskie — czyli że człowiek powinien zrobić wysiłek, aby je zdobyć, i to wysiłek nie jednokrotny, ale rozciągający się na wiele żywotów. Jeżeli zaś człowiek nie zdobywa Królestwa Niebieskiego własnymi wysiłkami, lecz mechanicznie popychany jedynie ku dobru niezawodnie osiąga doskonałość, choćby tego nie chciał, to to oznacza, że Bóg siłą ciągnie każdego grzesznika do raju, nawet gdy ten się opiera. Znaczy to też, iż ewolucji nie ma i że nie trzeba samemu dążyć do doskonałości, bo czy ktoś tego chce, czy nie chce, i tak trafi do raju. To wreszcie znaczy, że nie istnieją wrogowie Światła, ciemne siły, a nawet jeśli istnieją, to i im raj jest zapewniony. Nietrudno się domyślić, komu potrzebne są takie poglądy i skąd one pochodzą.

Odpowiadając swemu wyimaginowanemu oponentowi, teozofowi, na jego słowa, iż Jan Chrzciciel jest reinkarnowanym Eliaszem, autor pisze:

„Tego już nie da się uzasadnić ani filozoficznie, ani empirycznie. Kogo jak kogo, ale proroka Eliasza nie mógł Pan uznać za «reinkarnowanego», ponieważ prorok z ciałem został wzięty do nieba. To po pierwsze. A po drugie, nikt inny tylko prorok Eliasz we własnej osobie pojawił się przed Zbawicielem na Górze Przemienienia z Mojżeszem, co oznacza, że jego osoba wcale nie została unicestwiona. Poza tym to pojawienie się proroka Eliasza na Górze Przemienienia nastąpiło po urodzeniu się Jana Chrzciciela na ziemi”.

Skąd autor wie, co Pan mógł, a czego nie mógł? I czy w tych słowach zawiera się jakieś filozoficzne albo empiryczne uzasadnienie? Jeżeli Jan Chrzciciel nie mógł być reinkarnacją proroka Eliasza dlatego, że Eliasz został wzięty do nieba wraz z ciałem, a przemienienie Chrystusa nastąpiło po urodzeniu się Jana Chrzciciela na ziemi, to dlaczego autor nie wspomina, iż przemienienie odbyło się już po śmierci Jana Chrzciciela? I jeżeli, jak autor mówi dalej, ciało Chrystusa przebywa w niebie na wieki u Boga Ojca (skąd ta wiadomość?), to czemu nie przyjąć, że i ciało Eliasza mogło pozostawać w niebiosach, póki był on Janem Chrzcicielem, a po śmierci tego ostatniego mógł Eliasz pojawić się na Górze Przemienienia, przyoblókłszy swe dawne ciało?

Ale w rzeczywistości rzecz się ma zupełnie inaczej. Nikt nigdy nie został wzięty do nieba w ciele fizycznym, gdyż każdy plan Bytu wymaga innego ciała. Fizyczne ciało człowieka nie może iść poza obręb świata widzialnego. Istoty Wyższe, gdy pragną stać się widzialnymi na planie ziemskim, muszą oblec się jego materią, a porzucając go, porzucają i swoje ciała, które stosownie do Ich woli z przestrzeni zebrane, zgodnie też z Ich wolą rozpraszają się w przestrzeni. Ciało nie stanowi dla Nich żadnej trudności. Istota Wyższa może, pozostając w jednym miejscu, posłać część swej świadomości gdzie indziej, oblókłszy ją w dokładną podobiznę swej postaci. Spełniwszy wyznaczone zadanie, podobizna może rozpłynąć się w przestrzeni.

W innym znów miejscu autor powiada:

„Nauka okultystyczna to demagogia ducha. (…) Okultyści nazwali się ludźmi «nauki», bo nie mają czym przyciągać ludzi. «Nauka» — to im dodaje powagi i autorytetu w oczach duchowych ślepców. Widzący bowiem zrozumie, że ta demagogia to sidła. (…) Naukę okultystyczną określa się mianem «autonomicznej» i «ludzkiej». Może ją zgłębić każdy ateista, nie rezygnując ze swego życiowego, praktycznego ateizmu (dlatego do teozoficznego Zakonu Gwiazdy Wschodu zaprasza się ateizm na równi ze wszystkimi religiami — szeroka baza wypadowa). Każdy duchowy ślepiec może poznać jej subtelności, przeniknąć jej abstrakcyjny, martwy ezoteryzm. (…) Wiedza okultystyczna jest wiedzą niższą, nie przeobrażoną. (…) Teoria reinkarnacji — nie mogę tego wyrazić łagodniej — jest niewątpliwie i bezspornie antychrześcijańska. I doprawdy nie mylą się niektórzy chrześcijanie nazywając ją antychrystusową. Ci chrześcijanie wierzą Chrystusowi Zbawicielowi i widzą ducha Chrystusa wznoszącego się nad duchami Bławatskiej i Rudolfa Steinera jak niebo nad otchłanią. (…) O sługach tej teorii nie ma co mówić. To są słudzy tej tajemnicy nieprawości, która «już działa». (…) Przykro jest patrzeć na mimowolne sługi tej «działającej tajemnicy nieprawości». Służąc ogarniającemu świat złu, sądzą oni, że czynią «dzieło Boże»”.

Świadomi współpracownicy ewolucji nic nie sądzą. Służąc ewolucji i upowszechnianiu się Światła oraz wiedzy nie mają wątpliwości, iż czynią dzieło Boże. Wiedzą, że wszyscy Zbawiciele świata, wszyscy Nauczyciele ludzkości to współpracownicy ewolucji — i oni idą z Nimi, idą za Chrystusem. Ale co sądzą i z kim idą ci, którzy zapraszają do ciemności, którzy mówią o bezsensie dążenia do doskonałości i do poznania Prawdy, aby tym łatwiej ujarzmić nie oświecony lud, i którzy zasłaniając się swoją wielką miłością do Chrystusa, krzyżują Go każdym swym wezwaniem do ciemności, każdym zniekształceniem Jego słów, każdą opaczną interpretacją Jego nauki? Czyżby myśleli, że również idą z Chrystusem? Ktoś się pomyli, i to okrutnie. Prawdziwi okultyści i teozofowie wiedzą, kogo czeka ten straszny los.

A czeka on tych, o których apostoł Paweł pisze w Drugim Liście do Tesaloniczan 2.10­-12 oraz w Liście do Rzymian 1.18. Działanie błędu, o którym mówi apostoł Paweł, na tych, co nieprawością nakładają prawdzie pęta i fałszywym zmyśleniem zastępują boską mądrość, to, jak się naocznie przekonaliśmy, nie czcze słowa. Dusza takich ludzi z wolna wywraca się na nice: w ich świadomości, jak w krzywym zwierciadle, wszystko ulega deformacji, wszystko odbija się na opak. Każdą rzecz widzą odwrotnie, myślą i czują opacznie. To, co wzniosłe, zmienia się u nich w niskie, to, co niskie zaś — we wzniosłe; prawda w kłamstwo, a kłamstwo w prawdę; ciemność w światło, a Światło w ciemność; prawe w lewe, lewe zaś — w prawe i tak dalej do nieskończoności.

Ale jak niepodobna powstrzymać nastania dnia i rozchodzenia się światła przy wschodzie słońca, tak nie da się zahamować nadejścia Epoki Światłości i rozprzestrzenienia się Światła i Wiedzy, gdy przyszedł na to czas. Choćby zwolennicy starych błędów i obrońcy zmurszałego światopoglądu czynili największe nawet wysiłki, wszystkie one będą daremne i nie przyniosą im nic prócz niedoli.

Argumenty wysuwane przez wrogów teozofii są nieprzekonujące i bezpodstawne. Jest wszakże jeden, który trzeba uznać za poważny i wymagający bliższego wyjaśnienia, używa się go bowiem jako głównego oręża w walce z teozofią. Autor omawianej tu broszury pisze:

„Jeszcze niedawno Annie Besant zapewniała wszystkich, że «Nauczyciel Świata już jest», że duch Mesjasza (jakie bluźnierstwo dla nas, chrześcijan!) zstąpił na młodego człowieka — Krishnamurtiego itd. (…) Potem sam Krishna­murti zrzekł się takiego zaszczytu. Co za farsa!”

Teraz dla nikogo nie może być tajemnicą, że każdy sługa Światła narażony jest na kuszenie ze strony sił ciemności. Im wyższy szczebel rozwoju osiągnął sługa Światła, tym większa ciemna siła dopuszczana jest do niego, aby był przez nią kuszony. Takie kuszenie jest nieodzownym warunkiem ewolucji. Człowiek nie może posunąć się naprzód w rozwoju duchowym, jeśli nie potrafi rozpoznać, gdzie Światło, a gdzie ciemność, jeśli nie jest w stanie odróżnić Prawdy od fałszu. Jak mógłby on służyć Światłu, gdyby się mylił w tym kluczowym zagadnieniu? Jedynie ten, kto zwycięsko wyszedł z takiej próby, zyskuje prawo do dalszego postępu.

Klasyczny przykład takiego kuszenia i wspaniałego nad nim zwycięstwa odnajdujemy w życiu Chrystusa. Do Niego, jako do Wysokiej Istności, przystępował sam Książę tego świata. Podobnie wszyscy naśladowcy Chrystusa, wszyscy prawdziwi okultyści stale są w ich służbie Światłu przedmiotem napaści ciemnych sił. Wielokrotnie muszą oni przechodzić te stopnie swej ewolucji. Takiemu kuszeniu, jako okultystka i służebnica Światła, została też poddana przewodnicząca Towarzystwa Teozoficznego, Annie Besant. Ostatniej próby nie wytrzymała i popełniła błąd.

Błąd ten wykorzystały przede wszystkim siły ciemności, bo o to im właśnie chodziło. Wszyscy przeciwnicy teozofii przy każdym na nią ataku niezmiennie wytykają tę omyłkę Annie Besant jako fakt podważający jakiekolwiek zaufanie do teozofii. Tak, naturalnie, mogą rozumować wyłącznie osoby, które nie uświadomiły sobie, co dla życia ludzkości i dla jej rozwoju znaczy owo Drzewo wszelkiej wiedzy, albo świadomi jego wrogowie. Jak nie można potępiać religii za to, że ma niegodnych wyznawców, tak samo nie powinno się osądzać teozofii za to, iż któryś z teozofów popełnił błąd. Za błąd ten Besant ucierpiała więcej niż inni. Pozbawiła się wzniosłej funkcji duchowej, którą pełniła, po czym powierzono ją innej osobie.

Obok jawnych ma teozofia i ukrytych, a zatem bardziej niebezpiecznych wrogów. Należy do nich antropozofia i jej wyznawcy. Sama nauka antropozoficzna ani jej zwolennicy nie występują co prawda otwarcie przeciw teozofii, ale na tym właśnie polega jej niebezpieczeństwo, gdyż funkcjonując jako system alternatywny i równoważny względem teozofii, ma ona na celu zawrócenie człowieka z drogi prawdziwej na fałszywą.

Większość mieszkańców świata zachodniego uważa teozofię i antropozofię za rodzone siostry, które mają ten sam cel: dać ludziom wyższą tajemną wiedzę i wprowadzić ich do światów niewidzialnych. Sądzi się, iż są to siostry, które pojawiły się nieomal równocześnie, na przełomie XIX i XX wieku — najpierw teozofia, potem antropozofia.

Nie zorientowany w tej materii człowiek Zachodu uważa Bławatską za założycielkę i matkę teozofii, Steinera zaś — za założyciela i ojca antropozofii. Ale o ile to drugie przekonanie jest całkowicie słuszne, ponieważ przed Steinerem antropozofia jako nauka nigdy nie istniała, o tyle pogląd dotyczący teozofii nie ma nic wspólnego z prawdą. Jak już niejednokrotnie mówiliśmy, teozofia istnieje odtąd, odkąd na ziemi istnieje ludzkość, i jest tym Drzewem Życia, które, o czym donosi Księga Rodzaju, Pan posadził w Edenie na Wschodzie. Zatem Bławatska jest założycielką nie teozofii, lecz Towarzystwa Teozoficznego. Pojawienie się nowej gałęzi tego Drzewa Poznania miało na celu przygotowanie świata zachodniego do nadejścia Nowej Epoki poprzez szerzenie wyższej wiedzy o tajemnicach i zadaniach ustroju świata.

Powstanie Towarzystwa Teozoficznego było pierwszym zwiastunem zbliżającej się Epoki Światłości, której tak się lękają i której nadejścia tak bardzo nie życzą sobie bracia ciemności. Rozumie się samo przez się, że zostały zmobilizowane wszystkie siły ciemności, aby w ludzkich oczach zdyskredytować to Źródło Światła i Wiedzy, oraz że przypuszczono atak na wszystkich działaczy i członków Towarzystwa.

Mówiliśmy już, że przewodnicząca Towa­rzystwa Teozoficznego, Annie Besant, pod koniec życia i działalności uległa machinacjom ciemnych i popełniła błąd. Ale jeszcze na długo przed jej śmiercią udało się im pozyskać do grona swych współpracowników jednego z członków Towarzystwa — Rudolfa Steinera. Aczkolwiek antropozofowie przytaczają rozmaite powody wystąpienia Steinera z Towarzystwa Teozo­ficznego, ale główną przyczyną jest jego zraniona miłość własna. Liczył on, że po śmierci Bławatskiej zostanie powołany na przewodniczącego Towarzystwa, lecz nominacji tej nie otrzymał. Skutkiem tej „krzywdy” i obrażonej ambicji było jego odstąpienie od teozofii i zapoczątkowanie antropozofii. W ten właśnie sposób ciemni odnieśli nad Steinerem pierwsze zwycięstwo, bo czymże innym mogą bracia ciemności osiągać sukcesy i zbierać tryumfy nad ludźmi, jeśli nie ich słabościami? A słabość okazana przez Steinera jest słabością najniebezpieczniejszą, o którą rozbiło się wiele wysoko rozwiniętych duchów.

Pojawienie się antropozofii jako nauki pretendującej do tych samych praw i znaczenia co teozofia jest jawną niedorzecznością. Innej takiej jak teozofia nauki nie może być, choćby nawet nazywała się antropozofią. Istota obu nauk zawiera się właśnie w ich nazwie. Teozofia jest boską mądrością, daną ludzkości przez jej Braci po to, by osiągnęła boskość. Natomiast antropozofiaOd gr. anthropos — „człowiek” i sophia — „mądrość”. Przyp. tłum. to ludzki wymysł, którego autor zaczerpnął z boskiej mądrości wszystko to, co, odpowiednio do stanu swej świadomości oraz stopnia swego rozwoju, był w stanie zaczerpnąć, a następnie wypaczył to na swój ład i dodał dużo ze swojego „doświadczenia w badaniu światów nadzmysłowych”. Jest to w istocie nieudolny falsyfikat.

Z Jedni Wszechistnienia i z Jedni kierowania Wszechświatem wynika, iż może istnieć tylko jedno źródło wyższej wiedzy, jedno Drzewo Życia — a nie dwa. I wszystko, co się pod nie podszywa, jest fałszem, imitacją. Zawładnąwszy tak wydajnym współpracownikiem, jakim był Steiner, ciemni dali światu, posługując się nim jako narzędziem, swoją własną naukę. Nie mogąc powstrzymać upowszechniania się prawdziwej wiedzy poprzez teozofię, dali imitację prawdy pod postacią antropozofii.

Człowiek Zachodu nie wie nic o bezustannych intrygach i wysiłkach, które wrogowie ludzkości podejmują celem zawrócenia jej z drogi prawdziwej na fałszywą, a niejednokrotnie nie wierzy nawet w istnienie takich wrogów, ponieważ byłoby to sprzeczne z jego materialistyczną ortodoksją.

Zdarza się, że ten i ów nie miałby nic przeciwko przyswojeniu sobie wyższej wiedzy — ale nie po to, żeby się udoskonalić, lecz dla korzyści, jakie wiedza ta mogłaby dać. I oto, mając do wyboru teozofię albo antropozofię, decyduje się najczęściej na tę ostatnią, gdyż jest mu bliższa. Nie prowadzi go ona w dziedzinę oderwanych idei, nie obiecuje mu wspaniałych perspektyw na odległą przyszłość, nie zrywa jego związku z wyznawanym przezeń błędnym światopoglądem — a wszystko to czyni teozofia. Antropozofia jest bliższa życia, dostarcza bardziej konkretnych danych, obiecuje rychlejsze osiągnięcia oraz, co najważniejsze, nie tylko pozostawia nietknięte wszystkie średniowieczne religijne błędy, z którymi człowiek Zachodu jest zżyty, ale zakłada pod nie fundament — wyższą wiedzę, zdobytą rzekomo przez Steinera dzięki poznaniu światów nadzmysłowych.

Ta „wyższa” wiedza wykrystalizowała się w postaci kosmologii antropozoficznej, która jako żywo jest syntezą wszelkich nauk. Jednakże nie ma ona nic wspólnego ani z kosmologią teozofii, ani z kosmologią ludów starożytnych, lecz najbardziej zbliżona jest do kosmologii wieków średnich świata zachodniego.

Nie mam zamiaru rozpatrywać szczegółowo wszystkich tez antropozoficznej kosmogonii, nie wypowiadam się w sprawie rozmaitych wcieleń Ziemi ani podziału ewolucji na okresy i epoki, ani stopniowego kostnienia Ziemi, ani rozwoju takich organicznych ciał, dla których uduchowienia nie starczyło dusz ludzkich, wskutek czego stały się one praprzodkami obecnych zwierząt, a nawet roślin. Wszystko to zaprowadziłoby nas zbyt daleko. Toteż wskażę jedynie na związek kosmologii antropozoficznej ze średniowiecznym światopoglądem narodów świata zachodniego.

Otóż w kosmologii tej Ziemia pozostaje centrum jeżeli nie całego Kosmosu, to naszego Układu Słonecznego. Udzielmy na ten temat głosu komuś, kto dogłębnie przestudiował antropozofię i wypowiada o niej sąd najzupełniej obiektywny.

„Przed tym momentem, kiedy na «Ziemi» utworzyła się ciekła substancja, od Ziemi oddziela się nowe, samoistne ciało niebieskie, z którego, w dalszym rozwoju, powstaje nasze obecne Słońce. To oddzielenie się Słońca od Ziemi nastąpiło wskutek tego, że zamieszkujące Ziemię wyższe istoty duchowe nie zdołały przystosować się do życia w warunkach materii zgęszczającej się do stanu cieczy. Te, rzec można, szczególnie wysubtelnione duchy zabierają przydatne dla ich dalszego istnienia elementy ziemskiej materii i oddaliwszy się wraz z nimi w przestrzeń kosmiczną, budują sobie z nich nową siedzibę. (…)

„W końcu okresu tworzenia się materii stałej zachodzi jeszcze jedno wydarzenie wielkiej kosmicznej doniosłości: od Ziemi oddziela się w postaci samoistnego ciała niebieskiego obecny Księżyc, stanowiący, rzec można, koncentrację wszystkich tych elementów, które sprzyjały procesowi dalszego zestalania się, w pewnym sensie kostnienia Ziemi. Oddzielenie się Księżyca w postaci samoistnego ciała niebieskiego odegrało olbrzymią rolę w dziejach Ziemi w ogóle, a ludzkości szczególnie, bo tylko dzięki usunięciu tym sposobem elementów grożących całkowitym skostnieniem Ziemi i wystąpieniem warunków, w których dusza człowieka utraciłaby możność zamieszkiwania w ludzkich ciałach, dał się urzeczywistnić dalszy rozwój rodzaju ludzkiego”.W. Goldenberg, Ruch antropozoficzny i jego prorok.

Oczywiście, zdobycie wyższej wiedzy przez osobiste poznawanie nadzmysłowych, pozaziemskich światów daje prawo mówić różne rzeczy, z tym że niejedna z nich może się okazać … mistyfikacją. Oddzielenie się Słońca od Ziemi to to samo co oddzielenie się budynku od cegły, armii od żołnierza czy góry od kamienia; to tak, jakby powiedzieć, że dziecko urodziło swoją matkę albo jajo kurę. Tej zabawnej teorii nie może wziąć na serio żaden zdrowo myślący człowiek. Przeczy ona i zdrowemu rozsądkowi, i logice, i nauce, i prawdziwym doktrynom kosmogonicznym.

Ale na tym nie kończą się „rewelacje” kosmologii antropozoficznej. Przyszłość Ziemi ma bowiem być nie mniej zdumiewająca niż jej przeszłość. Ten sam autor mówi dalej:

„Nastanie zresztą czas, kiedy ludzkość dojdzie w swym duchowym postępie do takiej doskonałości i takiej subtelności, że istoty, które opuściły Ziemię w epoce przedatlanckiej i przeniosły się na inne ciała niebieskie, będą mogły na Ziemię powrócić. Nastąpi powrót Księżyca na Ziemię i zespolenie się tych dwóch planet. W związku z przeobrażeniem się kuli ziemskiej zmieni się fizyczna budowa człowieka; ludzie przybiorą inne formy zewnętrzne i rozwiną się u nich nowe narządy. Potem zajdzie zjawisko kosmiczne ogromnej wagi: nastąpi ponowne zespolenie się kuli ziemskiej ze Słońcem. (…) W stadium Jowisza nastąpi czasowe oddzielenie się Słońca od Ziemi, a potem te dwa ciała niebieskie znów się zjednoczą. (…) W stadium Wenus na Ziemi zniknie królestwo roślin i najniższym światem jej mieszkańców stanie się świat zwierzęcy. Od Ziemi odłączy się nowe ciało niebieskie, na którym osiedlą się wszystkie te istoty, których natura sprzeciwia się dalszemu nieuchronnemu biegowi ewolucji istot żywych”.

Tak oto jasnowidzące oko Rudolfa Steinera widzi przyszłe losy naszej planety. Niezadowoleni z rozwoju życia na Ziemi odłupują sobie część planety i ulatują na niej w przestworza, a zadowoleni przylatują na bryłach, które się oddzieliły, z powrotem. Czy podobne niedorzeczności można nazwać kosmologią? Czy Steiner, człowiek o tak głębokim wykształceniu, wierzył sam w to, co mówił?

Jako praktyczny Niemiec, pragnący rozpowszechnienia się swojej doktryny, nie odrzucił on niczego, w co wierzył i wierzy człowiek Zachodu. Na przykład większość mieszkańców świata zachodniego wierzy do dziś, że Ziemia jest centrum Wszechświata; w swej kosmologii Steiner, posługując się wyższą wiedzą, próbuje dowieść, iż wszystko pochodzi z Ziemi i wszystko do niej powraca. Świat zachodni wierzy w naukę; Steiner cały czas umizga się do nauki. Naród niemiecki wysoko czci swego geniusza Goethego; Steiner w ten czy inny sposób zawsze usiłuje powiązać głoszone przez siebie prawdy z Goethem. Zachód wierzy w to, że Chrystus jest jedynym Synem Bożym; Steiner i ten błąd pozostawia w mocy.

Krótko mówiąc, zastosowano wszelkie środki dla możliwie największego spopularyzowania tego systemu, dla jak najszerszego jego rozpowszechnienia. A co się tyczy prawdziwości głoszonych tez, to jest to już sprawa drugorzędna. Chodzi o to, by zwerbować możliwie najwięcej zwolenników, i na to skierowane są wszystkie wysiłki. Ale tak zawsze postępują bracia ciemności. Prawda zaś jest ponad to wszystko. Nie krzyczy o sobie na targowisku i nikomu się nie narzuca. Nie poszukuje dla siebie adeptów i zwolenników. To jej szukają i ją znajdują mędrcy.

Ktoś mógłby zaoponować: Czy można uważać antropozofię za naukę ciemną, jeżeli tak wielką czcią darzy Chrystusa oraz jeżeli antropozofowie są wszyscy gorliwymi chrześcijanami i dokładają starań, by połączyć chrześcijaństwo z antropozofią?

Uznanie Chrystusa przez ciemnych jest faktem ogólnie znanym, nie uznać Go bowiem nie mogli. Uznali Go oni post factum, ale w ten sposób, żeby zamknąć możliwość uznania następnego Nauczyciela, gdyż formuła „takiego jak Chrystus nie było i nie może być” uniemożliwia człowiekowi dalszy ruch naprzód. A ciemni tylko tego pragną i po to właśnie uznają Chrystusa.

Tworząc swoją naukę i wiarę, Steiner wcale nie wzniósł się ponad wszystkich fałszerzy nauki Chrystusowej — twórców przeróżnych doktryn, których jest bez liku, a którzy wszyscy bez wyjątku opatrują swoje zniekształcenie prawdy tym Wielkim Imieniem, po to żeby temu, co skażone, nadać znamię prawdy.

Wielki wizjoner starożytności, prorok Izajasz, przepowiedział nadejście takich czasów zdumiewającymi swą prawdziwością słowami: „Siedem niewiast uchwyci się jednego mężczyzny w ów dzień, mówiąc: «Swój chleb będziemy jadły i we własną odzież się ubierały. Dozwól nam tylko nosić twoje imię. Odejmij nam hańbę»”.

Czy tym dniem nie są nasze czasy, kiedy to wszystkie wyznania i organizacje chrześcijańskie (to jest niewiasty) chwytają się jednego mężczyzny (Chrystusa), mówiąc: Będziemy głosić swoją naukę (jeść swój chleb) i stosować własną pobożność (ubierać się we własną odzież), niech tylko nazywamy się twoim imieniem? Czy to wszystko nie dzieje się dziś? Czyż wszyscy głosiciele rozlicznych, rzekomo chrześcijańskich nauk nie są chrześcijanami jedynie z nazwy? Imię Chrystusa jest im potrzebne do głoszenia ich własnych nauk i krzewienia ich własnych prawd.

Nazywając antropozofię nauką ciemnych sił, trzeba ciemną siłą nazwać również jej twórcę. A że nie jest to potwarz widać stąd, że Steiner odrzucił rządzącą światem Niebieską Hierarchię i uczynił to całkowicie świadomie, ponieważ jako były teozof nie mógł nie wiedzieć o Jej istnieniu oraz o tym, że kieruje Ona światem. Odrzucając Hierarchię Światłości uznał tym samym hierarchię sił ciemnych. Uznając Chrystusa za swego Boga i odrzucając Hierarchię Światłości, antropozofowie odrzucają Chrystusa, bo Chrystus jest jednym z władających światem Hierarchów. Broniąc Go jedną ręką, drugą zadają Mu cios.

Hierarchiczność w kierowaniu Wszech­światem jest takim samym prawem ustroju świata jak wszystkie inne kosmiczne prawa. Nieuznawanie Hierarchii Światłości jest sprzeciwianiem się kosmicznemu prawu, przeciwdziałaniem Światłu i współpracą z ciemnością. Mylą się głęboko ci antropozofowie, którzy sądzą, że odrzuciwszy Hierarchię można iść poza Nią. Iść można albo z Hierarchią Światła, albo z hierarchią ciemności. Nikt nie może znajdować się poza Zasadą Hierarchiczności w kierowaniu Kos­mosem.

W paragrafie 125 Nieskończoności powiedziane jest: „Tylko idąc z prawem, można postępować naprzód”. Steiner poszedł przeciw jednemu z kosmicznych praw, i to takiemu, co albo wynosi wzwyż, albo strąca w taką bezdeń, z której aby się wydobyć, potrzebne są wysiłki tysięcy lat. Był on, ze względu na poprzednie wcielenia, wysokim duchem, co wynika z jego wyjątkowych uzdolnień i niezwykłej wszechstronności jego duszy, lecz ponieważ poszedł przeciw prawu, więc nie tylko nie zrobił w ostatnim życiu postępów i nie posunął się naprzód, o czym świadczy jego kosmologia, ale na długi czas powstrzymał swój rozwój.

Opanowywanie Steinera przez siły ciemne następowało powoli, ale konsekwentnie przez całe jego życie. Ostateczne zawładnięcie nim miało miejsce sześć lat przed jego śmiercią. Według wiadomości pochodzących ze źródeł wysoce miarodajnych w ciągu ostatnich sześciu lat życia Steiner nie był już sobą. W jego powłoce zamieszkała ciemna siła, która kontynuowała jego działalność w pożądanym dla ciemnych kierunku. Ten okres w życiu rzekomego już teraz Steinera odznaczał się jego niezwykłą aktywnością połączoną ze stałym spadkiem jej wewnętrznej treści. Jeździł on od miasta do miasta z wykładami i odczytami na najprzeróżniejsze tematy. Zdarzało się, że wygłaszał ich kilka w jednym dniu. To zapewne z tego okresu jego działalności pochodzą takie perły wyższej wiedzy, jak na przykład to, że przerywanie ciąży jest pożyteczne, ponieważ duch zetknąwszy się z materią odchodzi odrodzony, albo że jedząc mięso zwierząt człowiek przyśpiesza ich ewolucję.

Podsumowując wszystko, co powiedzieliśmy o antropozofii, należy podkreślić, że w żadnym razie nie można jej uważać za równoważnik teozofii, że bynajmniej nie są to siostry ani bliźniaczki, jak się je mylnie odbiera na Zachodzie, że dzieli je przepaść. Pokrewieństwo między nimi nie jest bliższe niż między ciałem a wrzodem, który na ciele wyrósł. Antropozofia jest bowiem wrzodem na ciele teozofii. Jest to chytrze obmyślona i zręcznie zastawiona sieć do łowienia ludzi. Jest to kąkol, który nieprzyjaciel człowieka nasiał między pszenicę. Jest to wielkie nowe oszustwo. Lecz o ile poprzednie oszustwo było oszustwem pospolitym, polegającym na tym, że za sprawą ciemnych zniekształcona została nauka Chrystusa, którą ogołocono też z jej drogocenności, o tyle to oszustwo jest subtelne. Pozosta­wiono w nim cały „dorobek” pierwszego, ale założono podeń fundament w postaci wyższej wiedzy. Dzięki temu podaje się konieczną w Nowej Epoce wyższą wiedzę w takiej postaci, by przyjąwszy ją człowiek nie mógł pójść dalej.

Spośród wszystkich istniejących obecnie w świecie chrześcijańskim różnorakich religii i nauk duchowych jedynie teozofia nie zwabia do siebie Chrystusem. Nigdy nie mówi ona: „Przychodźcie do nas, bo tylko u nas jest Chrystus”, albowiem tak nawołują ci, którym Jego Imię służy jedynie do kaptowania i głoszenia nieprawdy; i u nich właśnie Chrystusa nie ma. Teozofia natomiast powiada: „U nas są wszyscy: Chrystus, Budda, Majtreja, Mahomet, Konfu­cjusz i pozostali dawni i przyszli Nauczyciele Ludzkości”. Oto skończyła się epoka izolacjonizmu i rozbicia i wszystkie religie świata, które wyszły z łona teozofii, powinny na jej łono powrócić. Dlatego wzywa ona wszystkich, nikomu się nie narzucając, ponieważ narzucanie nauki czy wiary jest największym błędem. Kto dojrzał do przyjęcia wyższej wiedzy, ten sam szuka teozofii — i ją znajduje.

Tylko zwróciwszy się do rosnącego na Wschodzie Drzewa Życia, do tego Jedynego Źródła wszelkiej wiedzy, zrozumieją ludzie konieczność Jedynej Religii, Jedynej Światowej Nauki, jednoczącej wszystkich i wszystko. Tylko bowiem Jedyna Światowa Nauka jest w stanie położyć kres podziałom nękającym ludzkość oraz może ją wyprowadzić z krytycznego położenia, w którym się znajduje, na przeznaczone jej przestworza Nieskończoności.

© 1991, 1997, 2026 by Wydawnictwo Ignis, wydanie trzecie (v3.0)